1- سهل انگاری در انجام وظیفه وعدم رعایت موازین علمی، شرعی و قانونی: بدیهی است مطابق ماده 3 آیین نامه انتظامی رسیدگی به تخلفات صنفی وحرفهای شاغلین حرفههای پزشکی و وابسته، شاغلین حرفههای پزشکی باید طبق موازین علمی، شرعی و قانونی با رعایت نظامات دولتی، صنفی و حرفه ای انجام وظیفه کرده و از هرگونه سهل انگاری درانجام وظایف قانونی بپرهیزند.
اقدامات درمانی که به وسیله ماما صورت میگیرد در واقع نوعی تصرف در جان دیگری است، بنابراین برای انجام این کار میبایست صلاحیت و مهارت علمی و عملی لازم را داشته باشد. چنانچه فارغ التحصیلان رشته مامایی پس از دریافت پروانه از وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مجاز به انجام فعالیت در رشته مربوط، در حد توانایی و تخصص خود خواهند بود.
2- افشا نمودن اسرار و نوع بیماری: اخلاق پزشکی ایجاب میکند تمام اطلاعاتی که بیمار برای بیان بیماری خود اظهار میدارد یا اطلاعاتی که در هنگام معاینه بیمار به دست میآید، نزد ماما محفوظ بماند و هیچگاه اقدام به افشای اسرار بیمار نزد کسی نکند. به طوری که ماده 648 قانون مجازات اسلامی مقرر میدارد: کلیه کسانی که به مناسبت شغل یا حرفه خود محرم اسرار محسوب میشوند، هر گاه در غیر از موارد قانونی، اسرار مردم را افشا کنند به مجازات مقرر در این ماده محکوم خواهند شد. بنابراین چنانچه شخصی به مامایی مراجعه و ماما مزبور ، در قالب مقالهای که نام بیمار و نوع بیماری او را در مجله و یا روزنامه اعلام نماید، با وجود سایر شرایط قابل تعقیب خواهد بود. افزون بر آن ماما بنابر مقررات صنفی خود نیز مرتکب تخلف شده و برای او مجازات انتظامی در نظر گرفته میشود.
3- انجام اعمال خلاف شئون حرفه ای: هر مامایی باید رعایت موازین اخلاقی و هنجارهای جامعه را بنماید و در مواجهه با بیمار تمام موازین اخلاقی، از جمله احترام به حقوق بیمار را در نظر بگیرد. همکاران ماما بایستی از ارتکاب تخلفات و جرایمی که جنبه کیفری و عمومی دارند و حرمت جامعه مامایی را زیر سوال میبرند از جمله اعتیاد به الکل یا مواد مخدر، فساد اخلاقی، کلاهبرداری، عضویت در شرکتهای هرمی، تبانی با برخی موسسات همانند سرویسهای آمبولانس خصوصی یا دولتی حمل بیمار و غیره … که خلاف شئونات حرفهای است خودداری کند.
مجازات تخلفات مذکور مواردی از قبیل شش ماه تا یکسال محرومیت از فعالیت مامایی است که بنابر بند (ث) ماده 29 آیین نامه انتظامی رسیدگی به تخلفات مامایی تعیین میشود و تشخیص مصادیق اعمال خلاف شئون حرفه ای در صلاحیت سازمان نظام پزشکی است و توسط هیئت های بدوی و عالی انتظامی با توجه به عرف جامعه پزشکی انجام میشود.
4- جذب بیمار از طریق تبلیغات گمراه کننده: هر نوع تبلیغ گمراه کننده از طریق رسانههای جمعی اگر خلاف ضوابط نظام پزشکی باشد ممنوع است. در مواردی دیده شده ماماها در تبلیغات خود در مجلات و روزنامهها و سایر رسانههای جمعی با چاپ عکسهایی خلاف واقع در صدد جذب بیمار هستند. در این موارد بیمار پس از انجام عمل و نرسیدن به نتیجه مطلوب شاکی شده و در صدد شکایت از ماما بر میآید. تبلیغات گمراه کننده و دادن وعدههای واهی و اغراق آمیز خلاف شئون فعالیت مامایی و بنابر ماده 14 آیین نامه انتظامی نظام پزشکی ممنوع است.
مجازاتهای مقرر حسب مورد شامل توبیخ کتبی با درج در پرونده نظام پزشکی و نشریه نظام پزشکی یا الصاق رأی در تابلو اعلانات نظام پزشکی محل تا محرومیت های دوره ای از اشتغال به حرفه های مامایی و وابسته از سه ماه تا پنچ سال در محل ارتکاب تخلف یا در تمام کشور، خواهد بود.
علاوه بر موارد فوق، به کار نبردن حداکثر تلاش ممکن جهت معالجه و درمان، تحمیل نمودن مخارج غیر ضروری به بیماران، ایجاد نمودن رعب و هراس در بیمار، تجویز داروهای غیرمجاز، ممنوعیت جذب و هدایت بیمار از موسسات بهداشتی درمانی دولتی و خیریه به مطب شخصی یا موسسات خصوصی، انتشار مقالات و گزارشهای خلاف اصول علمی و رعایت ننمودن تعرفههای خدمات درمانی نیز از موارد تخلفات مامایی هستند.