سقط جنین حرام و جزو گناهان خیلی بزرگ است و قتل نفس محسوب میشود. سقط جنین دیه دارد و براساس مراحل تکامل آن، از نطفه مستقر شده در رحم مادر تا وقتی که در او روح دمیده میگردد متفاوت است. مقدار دیه بر اساس سال وقوع و مراحل رشد جنین است. سقط جنین غیرقانونی علاوه بر دیه، مجازات تعزیری هم دارد.
از بین بردن جنین قتل نفس به شمار میرود و به همین دلیل، دیه جنینی که در او روح دمیده شده است و نشانههای حیات دارد به اندازه دیه کامل، یعنی دیه قتل یک مرد مسلمان در ماه حلال است.
نرخ ریالی دیه کامل در سال 1401 مبلغ 600 میلیون است.
مقدار سقط جنین بر اساس شش مرحله رشد تعیین میشود. کاملترین مرحله آن، زمانی است که جنین صاحب روح و حیات باشد. در این حالت، اگر جنین پسر باشد دیه آن کامل است و اگر دختر باشد نصف دیه کامل. این حکم از قانون کلی دیه تبعیت میکند که دیه زن نصف دیه مرد است.
و اگر جنسیت این جنین کاملآ قابل تشخیص نباشد، دیهاش سه چهارم دیه کامل و به نظر برخی فقها نصف جمع دیه پسر و دختر است.
– دیه جنین در دورههای قبل از دمیدن روح، در پنج مرحله زیر محاسبه میشود:
1- نطفه مستقر در رحم مادر.
2- علقه (خون بسته).
3- مضغه (گوشت بسته).
4- عظام (جنین با استخوان و بدون گوشت).
5- لحم (جنین با گوشت و استخوان و بدون روح و حیات).
مقدار دیه هر کدام از “پنج مورد بالا درصدی از دیه کامل است” که هر سال، نرخ ریالی آن از سوی قوه قضاییه اعلام میگردد.
– دیه جنین بر عهده چه کسی است؟
دیه سقط جنین بر عهده کسی است که مستقیماً باعث سقط شود؛ بنابراین:
اگر مادر دارویی بخورد یا کاری کند که جنین سقط شود دیه بر عهده اوست. در اینجا برای مثال، اگر دارو را دکتر یا پدر یا فرد دیگری تجویز کند اما چون مادر دارو را مصرف میکند دیه بر عهده خودش است.
اگر دکتر یا ماما یا هر شخصی که مستقیماً برای سقط جنین اقدام کند دیه بر عهده اوست. برای مثال اگر دکتر با شخص دیگری آمپولی تزریق کند تا سقط جنین اتفاق بیفتد دیه بر عهده اوست.
در قانون برای کسانی که وسایل سقط جنین را فراهم یا به آن اقدام کنند علاوه بر پرداخت دیه مجازات حبس دو تا پنج سال نیز در نظر گرفته شده است.
– دیه جنین به چه کسی میرسد؟
دیه جنین به ورثه او میرسد و طبق قانون ارث و طبقات ارث تقسیم میشود. البته اگر وارث جنین عامل و علت سقط باشد از دیه ارث نمیبرد. برای مثال اگر مادر باعث سقط جنین باشد از دیه سهمی نخواهد داشت.
اگر دکتر یا هر کسی غیر از پدر و مادر، باعث سقط جنین شود، دیه بر گردن اوست و باید پرداخت کند؛ حتی اگر پدر و مادر جنین به سقط راضی باشند.
اگر جنین خواهر و برادر نداشته باشد و پدر و مادر جنین نقشی در سقط آن نداشته باشند، یک سوم دیه به مادر و دو سوم آن به پدر میرسد.
در سقط جنین قانونی و مجاز، باز دیه بر عهده مباشر و اقدامکننده است اما پدر و مادر جنین میتوانند حق خود را به او ببخشند تا بریء الذمه شود.
– احکام دیه سقط جنین:
سقط جنین احکام دیگری هم دارد که به چند مورد مهم آن اشاره میکنیم:
– در سقط جنین، مباشر و پدر و مادر در صورت اطلاع و رضایت، گناهکار هستند و حرام و معصیت الهی را انجام دادهاند و باید توبه کنند و احکام دیه و دفن او را رعایت کنند.
– سقط جنین نامشروع و زنازاده نیز حرام است.
– طبق قانون دیه جنین حلال زاده و حرام زاده مساوی است.
– دیه بچه نامشروع به حاکم شرع و بیت المال پرداخت میشود.
– وارثان دیه میتوانند از همه یا بخشی از آن صرف نظر کنند و ببخشند.
– به فتوای مشهور فقها در قتل عمدی جنین حق قصاص وجود ندارد. البته طبق قانون تعزیرات در مواردی حق قصاص هست؛ مانند ماده ۹۱ آن که برای پزشکی که با مراجعه زن حامله عالماً وعامداً مباشرت به اسقاط جنین صاحب روح کند، علاوه بر پرداخت دیه، حکم قصاص هم تعیین شده است.
– دیه جنین در دو حالت سقط سهوی یا عمدی وجود دارد.
– دیه جنین مانند بقیه دیهها به قیمت روز (یوم الاَداء) باید پرداخت شود نه سال وقوع؛ مگر اینکه قبلاً درباره آن توافق و مصالحه شده باشد.
جهت مشاوره و کسب اطلاعات بیشتر با کارشناسان حقوقی ما تماس بگیرید.